Welke documenten publiceert Ascert?
Ascert publiceert twee documenten die bij elkaar horen:
- het basisdocument voor het nieuwe Processchema Asbest: dit bevat de voorgenomen eisen voor certificaathouders en certificerende instellingen;
- de toelichting op het basisdocument: hierin worden de achtergrond, de bedoeling en de samenhang van de bepalingen uitgelegd.
De toelichting helpt bedrijven, werkenden en certificerende instellingen om de bepalingen goed te begrijpen en later zo veel mogelijk op dezelfde manier toe te passen. De toelichting bevat geen aanvullende certificatie-eisen. Alleen het toekomstige, definitief vastgestelde processchema bepaalt aan welke eisen certificaathouders en certificerende instellingen moeten voldoen.
Beide documenten hebben op dit moment de status van basisdocument. Zij kunnen tijdens de verdere besluitvorming en beoordeling nog worden aangepast.
Waarom komt er een nieuw schema?
Aanleiding is de gewijzigde Europese asbestrichtlijn. Deze richtlijn bepaalt dat bedrijven die werkzaamheden met asbest uitvoeren daarvoor een vergunning moeten hebben. Om voor een vergunning in aanmerking te komen, moeten zij aan verschillende voorwaarden voldoen en een bewijs van naleving overleggen.
Binnen het Nederlandse stelsel wordt het procescertificaat gebruikt als bewijs dat een bedrijf aan de geldende eisen voldoet. Het processchema beschrijft deze eisen en bepaalt hoe certificerende instellingen beoordelen of een bedrijf eraan voldoet.
Om de Europese richtlijn in Nederland uit te voeren, wordt ook de Nederlandse arbeidsomstandighedenwetgeving aangepast. Het nieuwe processchema sluit daarop aan en treedt gelijktijdig met de gewijzigde wetgeving in werking. De beoogde ingangsdatum ligt in maart 2027. De exacte datum is nog niet vastgesteld.
Voor welke bedrijven is het schema bedoeld?
Het nieuwe stelsel gaat gelden voor meer soorten bedrijven dan het huidige certificatiestelsel. Het schema is niet alleen bedoeld voor bedrijven die gespecialiseerd zijn in asbestinventarisatie of asbestverwijdering. Ook bedrijven die bij onderhoud, reparatie, renovatie, beheer of het oplossen van storingen met asbest te maken krijgen, kunnen onder de vergunning- en certificatieplicht vallen.
Het kan dus gaan om grote gespecialiseerde ondernemingen, maar ook om kleinere bedrijven waarbij werkzaamheden met asbest maar een beperkt deel van de bedrijfsactiviteiten vormen. Het schema moet voor al deze organisaties werkbaar zijn. Het vereiste niveau van veiligheid en gezondheidsbescherming is voor iedereen gelijk.
Hoe is het schema opgebouwd?
Het processchema bevat algemene eisen voor alle certificaathouders. Deze gaan onder meer over de organisatie, het kwaliteitssysteem, de deskundigheid van betrokken personen en de beheersing van risico’s.
Daarnaast kent het schema drie certificatiecategorieën:
- Asbestinventarisatie: voor bedrijven die onderzoeken waar asbest aanwezig is, de aangetroffen asbesttoepassingen beoordelen en daarover rapporteren;
- Asbestverwijdering Basis: voor bedrijven die asbesttoepassingen verwijderen die volgens de wet- en regelgeving binnen de categorie Basis vallen;
- Asbestverwijdering Uitgebreid: voor bedrijven die asbesttoepassingen verwijderen die binnen de categorie Uitgebreid vallen. Met dit certificaat mogen ook toepassingen uit de categorie Basis worden verwijderd.
Welk certificaat een bedrijf nodig heeft, hangt bij asbestverwijdering af van de categorieën asbesttoepassingen die het wil kunnen verwijderen. Met een certificaat Basis mogen alleen toepassingen uit de categorie Basis worden verwijderd. Een bedrijf met een certificaat Uitgebreid mag toepassingen uit beide categorieën verwijderen.
Voor iedere certificatiecategorie bevat het schema een afzonderlijk protocol. Daarin staan de eisen aan de voorbereiding, uitvoering en afronding van de werkzaamheden.
Waarom een volledig nieuw schema?
Ascert heeft ervoor gekozen het bestaande schema niet aan te passen, maar een volledig nieuw processchema te ontwikkelen. De nieuwe wet- en regelgeving verandert namelijk niet alleen afzonderlijke eisen. Ook de manier waarop werkzaamheden met asbest worden voorbereid, uitgevoerd en beoordeeld verandert.
Het schema stelt eisen aan de inrichting en beheersing van bedrijfsprocessen. Het gaat om de voorbereiding van het werk, het beoordelen en beheersen van risico’s, de uitvoering en de afronding. Veranderen de omstandigheden tijdens het werk, dan moeten de risico’s opnieuw worden beoordeeld en moet de werkwijze zo nodig worden aangepast.
Welke uitgangspunten zijn bij het ontwerp gebruikt?
Bij de ontwikkeling zijn onder meer brancheorganisaties, bedrijven, certificerende instellingen, deskundigen, opdrachtgevers, toezichthouders en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid betrokken.
Samen met partijen uit de sector zijn ontwerpprincipes opgesteld. Deze principes geven richting aan de opbouw van het schema en de keuzes die daarin zijn gemaakt.
- Gezondheid en risicobeheersing staan centraal;
Het belangrijkste doel is blootstelling aan asbestvezels te voorkomen of zo veel mogelijk te beperken. Bedrijven moeten vooraf de risico’s beoordelen en passende maatregelen nemen.
- Het te bereiken doel staat voorop;
Waar dat mogelijk is, schrijft het schema niet één vaste werkwijze voor, maar het resultaat dat moet worden bereikt. Een bedrijf kan daardoor maatregelen kiezen die passen bij de feitelijke situatie. Het moet wel kunnen aantonen dat daarmee het vereiste veiligheidsniveau wordt bereikt.
- Ruimte voor vakmanschap betekent ook verantwoordelijkheid;
Werkenden krijgen ruimte om op basis van hun deskundigheid en ervaring passende keuzes te maken. Die ruimte is niet vrijblijvend. Keuzes moeten zorgvuldig worden afgewogen en in het werkplan worden vastgelegd. Als de omstandigheden veranderen, moet de werkwijze zo nodig worden aangepast.
- Eisen en controles moeten in verhouding staan tot het werk;
Niet ieder bedrijf en niet iedere asbestverwijdering kent dezelfde risico’s en complexiteit. Daarom wordt bij controles rekening gehouden met de organisatie, de werkzaamheden, het risicoprofiel en de nalevingshistorie. Het vereiste veiligheidsniveau blijft voor iedere certificaathouder gelijk.
- Het schema moet werkbaar en controleerbaar zijn;
Bedrijven moeten de eisen in de dagelijkse praktijk kunnen uitvoeren. Tegelijkertijd moeten certificerende instellingen onafhankelijk en uniform kunnen beoordelen of een bedrijf eraan voldoet. Daarom is ook aandacht nodig voor opleiding, harmonisatie en een duidelijke uitleg van het schema.
Hoe gaat het nieuwe schema om met afwijkingen?
Ook de manier waarop met afwijkingen wordt omgegaan verandert. Certificatie is bedoeld om de kwaliteit van bedrijfsprocessen te bewaken en te verbeteren. De aanpak richt zich daarom op het herstellen van tekortkomingen, het wegnemen van de oorzaak en het voorkomen van herhaling.
De ernst van de afwijking bepaalt welke maatregelen nodig zijn en hoeveel tijd een bedrijf krijgt om deze uit te voeren. Bij gevaar voor de gezondheid of veiligheid, of als afwijkingen niet goed of niet op tijd worden opgelost, kunnen schorsing of intrekking van het certificaat volgen.
Wat is de status van het basisdocument?
Het basisdocument vormt de inhoudelijke basis voor het toekomstige Processchema Asbest. De tekst heeft al een uitgebreid ontwikkel- en overlegtraject doorlopen, maar kan tijdens de resterende besluitvorming en toetsing nog worden aangepast. Pas na afronding van alle procedures kan het definitieve schema worden vastgesteld, goedgekeurd en gepubliceerd.
Eerst volgt nog een correctieronde binnen Ascert. De Werkkamer Proces behandelt de voorgestelde correcties en legt haar bevindingen voor aan het Centraal College van Deskundigen (CCvD). Het CCvD adviseert vervolgens het bestuur van Ascert. Daarna stelt het bestuur het schema vast en biedt het aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan.
Welke stappen volgen daarna?
Het Processchema Asbest is een wettelijk certificatieschema. Vaststelling door Ascert is daarom niet voldoende. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid moet het schema beoordelen en goedkeuren voordat het onderdeel kan worden van het wettelijke stelsel.
Daarvoor vinden onder meer plaats:
- een beoordeling vanuit accreditatieperspectief door de Raad voor Accreditatie;
- een uitvoerings- en handhavingstoets door de Nederlandse Arbeidsinspectie;
- een juridische beoordeling door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Deze beoordelingen kunnen leiden tot technische of inhoudelijke aanpassingen. Als inhoudelijke wijzigingen nodig zijn, worden deze opnieuw aan het CCvD voorgelegd.
Als alle beoordelingen en besluiten zijn afgerond en de minister met het schema heeft ingestemd, wordt het schema gepubliceerd in de Staatscourant. Het treedt vervolgens gelijktijdig met de gewijzigde arbeidsomstandighedenwetgeving in werking. De beoogde ingangsdatum ligt in maart 2027.
Waarom publiceert Ascert het document nu al?
Door het basisdocument nu te publiceren, kunnen bestaande en toekomstige certificaathouders, werkenden, opleiders, certificerende instellingen, opdrachtgevers en andere betrokkenen zich tijdig op het nieuwe stelsel voorbereiden.
De publicatie maakt duidelijk welke keuzes zijn gemaakt, hoe het schema is opgebouwd en welke richting het nieuwe stelsel krijgt. Omdat de formele beoordeling nog loopt, kunnen nog wijzigingen worden aangebracht. Ascert blijft via de website informeren over belangrijke vervolgstappen, wijzigingen en de definitieve datum van inwerkingtreding.
Terug naar het nieuwsoverzicht
